Biobased plastics in een Circulaire Economy

Op 24 oktober heeft Staatssecretaris Sharon Dijksma het CE rapport, Biobased Plastics in a Circular Economy – Policy suggestion for biobased and biobased biodegradable plastics, aangeboden aan de Tweede Kamer.  Het rapport gaat over de inzet van bioplastics in een circulaire economie. In de bijgaande brief worden de belangrijkste conclusies uit het rapport weergegeven. Daar dit rapport relevant is voor het opstellen van de transitieagenda’s circulaire economie die momenteel in ontwikkeling zijn als uitwerking van het Grondstoffenakkoord, wordt tevens een update gegeven van het proces van totstandkoming van deze transitieagenda’s.

Bioplastics in een circulaire economie
In het Rijksbrede programma ‘Nederland Circulair in 2050’ is aangekondigd dat in 2017 een kabinetsvisie wordt opgesteld met betrekking tot de inzet van biobased kunststoffen. In de motie Van Gerven wordt gevraagd om bioafbreekbare plastics te stimuleren.
In dit rapport wordt alle huidige kennis over en ervaring met bioplastics samengebracht en gepresenteerd. Het rapport is in het Engels opgesteld, omdat dit rapport tevens kan dienen als input voor de EU Plastics Strategie van de Europese Commissie die naar verwachting eind 2017 wordt gepubliceerd. Onder de term ‘bioplastics’ wordt verstaan: alle kunststoffen die gemaakt zijn van grondstoffen van biologische oorsprong, in tegenstelling tot die kunststoffen die gemaakt zijn van grondstoffen van fossiele oorsprong (fossiele olie). De meeste van deze bioplastics zijn niet biologisch afbreekbaar en qua chemische structuur vergelijkbaar met fossiele plastics.

Conclusies en aanbevelingen uit het rapport
In het rapport is gekeken onder welke voorwaarden bioplastics passen in een circulaire economie en worden beleidsaanbevelingen gedaan. In het rapport is gekeken naar de volgende aspecten:

  1. kunnen bioplastics bijdragen aan het verminderen van de uitstoot van broeikasgassen?
  2. kunnen bioplastics bijdragen aan het verlagen van de vraag naar (fossiele) grondstoffen?
  3. wanneer is gebruik van bioafbreekbare plastics te verkiezen boven gebruik van niet-afbreekbare bioplastics?
  4. kunnen bioplastics bijdragen aan het verminderen van zwerfvuil en aan het minimaliseren van risico’s gerelateerd aan de plastic soep?
  5. hoe beïnvloeden bioplastics de afvalverwerkingsroutes en welke problemen en mogelijkheden doen zich daar dan voor?

Bioplastics passen goed in een circulaire economie
De belangrijkste conclusie uit het rapport is dat bioplastics goed passen in een circulaire economie: ze kunnen bijdragen aan minder uitstoot van CO2 en aan het verlagen van de vraag naar (fossiele) grondstoffen. Er kunnen echter ook nadelen zijn aan het gebruik ervan indien de brede toepassing leidt tot een onverantwoorde druk op het voedsel- en ecosysteem. Om dit te voorkomen, dienen voorwaarden te worden gesteld aan de productie en toepassing van bioplastics. Eén van de beleidsaanbevelingen in het rapport van CE Delft is om duurzaamheidscriteria te ontwikkelen. De grondstoffen moeten voldoen aan heldere duurzaamheidcriteria waardoor bioplastics altijd een betere ecologische voetafdruk hebben dan fossiele kunststoffen.

De toegevoegde waarde van Bioafbreekbare plastics in Industriële Compostering en landbouw.
Een andere belangrijke conclusie is dat bij het gebruik van bioafbreekbare bioplastics goed moet worden gekeken of deze een toegevoegde waarde hebben. Volgens het onderzoek van CE Delft is compostering van bioafbreekbare plastics niet gelijkwaardig aan verbranden en vergisten met energieterugwinning. Compostering van bioafbreekbare plastics levert in feite enkel CO2 en water op, geen compost en geen energie. Verbranden en vergisten van composteerbare plastics scoort hoger dan composteren. In het rapport van CE Delft over bioplastics wordt aanbevolen om bioafbreekbare bioplastics alleen te bevorderen als deze zogenaamde ‘co-benefits’ hebben vanuit de functie van bioafbreekbaarheid die zij hebben. Bijvoorbeeld als hiermee GFT meer en beter ingezameld wordt en gezamenlijk met de bioafbreekbare zak wordt vergist en/of gecomposteerd. Of als het risico op emissies naar het milieu door toepassing van plastics dusdanig hoog is, dat dan beter bioafbreekbaar materiaal kan worden toegepast (bijvoorbeeld in de landbouw).

Bioafbreekbare plastics zijn geen directe oplossing voor zwerfafval, maar kunnen wel bijdragen in bepaalde toepassingen.
Wat betreft zwerfafval geeft CE Delft aan dat in theorie bioafbreekbare plastics zouden kunnen bijdragen aan het terugdringen van de vervuiling van bodem en water door plastics omdat bioafbreekbare plastics relatief snel afbreken tot CO2 en water. Dat geldt alleen onder de omstandigheid dat deze in een industriële composteerinstallatie worden verwerkt. Bioafbreekbare plastics bieden dus geen directe oplossing voor het zwerfvuil op land en in het water. Het is echter niet uitgesloten dat bioafbreekbare plastics in de toekomst voor sommige toepassingen gaan bijdragen aan het verminderen van de emissies van plastics naar de bodem en naar het water. Voorwaarde is wel dat deze plastics snel afbreken tot CO2 en water, ook in het (koude) mariene milieu. Dit is met de huidige technologische kennis en kunde niet mogelijk. Het tegengaan van zwerfvuil en plastics in de oceanen vergt daarom generiek beleid dat voor alle kunststoffen geldt, namelijk dat voorkomen moet worden dat welke kunststof dan ook in het (mariene) milieu terechtkomt.

Download hier het volledige rapport: CE_Delft_2J66_Bioplastics_in_a_circular_economy_DEF

Download hier de brief van de Staatssecretaris Dijksma: 20171024 Brief Staatssecretaris aanbieding rapport

Commentaar Holland Bioplastics op de brief.
Een drietal correcties op de brief:

  1. In de brief staat: Wat betreft zwerfafval geeft CE Delft aan dat in theorie bioafbreekbare plastics zouden kunnen bijdragen aan het terugdringen van de vervuiling van bodem en water door plastics omdat bioafbreekbare plastics relatief snel afbreken tot CO2 en water. Dat geldt alleen onder de omstandigheid dat deze in een industriële composteerinstallatie – onder hogere temperatuur – worden verwerkt. Bioafbreekbare plastics bieden dus geen directe oplossing voor het zwerfvuil op land en in het water… Voorwaarde is wel dat deze plastics snel afbreken tot CO2 en water, ook in het (koude) mariene milieu. Dit is met de huidige technologische kennis en kunde niet mogelijk.

Dit is niet geheel juist: Er zijn nu al biologisch afbreekbare plastics op de markt die bewezen snel afbreken buiten de composteer installatie, de zogenaamde home en soil biodegradable plastics.

  1. In de brief staat: Op de markt van kunststoffen is de laatste jaren nog een aparte categorie afbreekbare kunststoffen verschenen: zogenaamde “oxo-degradeerbare plastics”. Dit zijn fossiele plastics die – door toevoeging van zetmeelverbindingen – afbreken tot microplastics en daarmee problemen kunnen veroorzaken in de recycling, maar ook in het milieu.

Dit is niet juist. In de oxo-degradeerbare plastics wordt geen zetmeel toegevoegd, maar metalen die de plastics laten fragmenteren. 

  1. In de brief staat: Verder wordt geconcludeerd dat het belangrijk is dat kunststofafval (ongeacht of dat fossiel of biobased is) zodanig wordt verwerkt dat recycling mogelijk is. Daarom is het goed om sorteer- en recyclingtechnologieën te ontwikkelen waarmee biobased kunststoffen goed uit te sorteren zijn dan wel apart gerecycled of vergist/gecomposteerd kunnen worden.

Er wordt wel erg de indruk gewekt dat de huidige recycling technologieën nu specifiek met biobased plastics problemen hebben en dat er nieuwe technologieën ontwikkeld moeten worden. Dit is niet correct; biobased plastics kunnen gewoon met bestaande technologie gesorteerd en gerecycled worden.